Cod Ymddygiad

YR EGWYDDORION SY’N LLYWODRAETHU YMDDYGIAD AELODAU ETHOLEDIG A CHYFETHOLEDIG AWDURDODAU LLEOL YNG NGHYMRU

(Nid yw rhain yn rhan o’r Cod ond cânt eu cynnwys er mwyn darparu darllun llawn).

Anhunanoldeb

1. Rhaid i aelodau weithredu er lles y cyhoedd yn unig. Rhaid iddynt beidio byth â defnyddio’u safle fel aelodau er mantais amhriodol iddynt eu hunain neu er mantais neu anfantais amhriodol i eraill.

Gonestrwydd

2. Rhaid i aelodau ddatgan unrhyw fuddiannau preifat sy’n berthnasol i’w dyletswyddau cyhoeddus a chymryd camau i ddatrys unrhyw wrthdaro mewn modd sy’n diogelu buddiannau’r cyhoedd.

Uniondeb a Gwedduster

3. Rhaid i aelodau beidio â’u rhoi eu hunain mewn sefyllfa lle mae unrhyw rwymedigaeth ariannol neu rwymedigaeth arall tuag at unigolion neu gyrff a allai geisio dylanwadu arnynt wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau yn bwrw amheuaeth ar eu huniondeb. Rhaid i aelodau osgoi ymddygiad sy’n ymddangos felly bob adeg.

Dyletswydd i Gynnal y Gyfraith

4. Rhaid i aelodau weithredu i gynnal y gyfraith, a gweithredu bob amser yn unol â’r ymddiriedaeth y mae’r cyhoedd wedi’i rhoi iddynt.

Stiwardiaeth

5. Wrth gyflawni eu dyletswyddau a’u cyfrifoldebau rhaid i aelodau sicrhau bod adnoddau’r awdurdod yn cael eu defnyddio’n gyfreithlon ac yn ddoeth.

Gwrthrychedd wrth wneud Penderfyniadau

6. Wrth gyflawni eu cyfrifoldebau, gan gynnwys gwneud penodiadau, dyfarnu

contractau, neu argymell unigolion ar gyfer gwobrwyon a manteision, rhaid i aelodau wneud penderfyniadau ar sail rhagoriaeth. Er bod rhaid i aelodau roi sylw i gyngor proffesiynol swyddogion a gall fod yn briodol iddynt roi sylw i farn eraill, gan gynnwys eu grwpiau gwleidyddol, eu cyfrifoldeb hwy yw penderfynu pa safbwynt i’w arddel ac, os yw’n briodol, sut i bleidleisio ar unrhyw fater.

Cydraddoldeb a Pharch

7. Rhaid i aelodau gyflawni eu dyletswyddau a’u cyfrifoldebau gyda sylw dyladwy i’r angen i hybu cyfle cyfartal i bawb, ni waeth beth yw eu gender, eu hil, eu hanabledd, eu cyfeiriadedd rhywiol, eu hoed neu eu crefydd, a dangos parch ac ystyriaeth tuag at eraill.

Bod yn Agored

8. Rhaid i aelodau fod mor agored â phosibl ynghylch eu holl weithredoedd a gweithredoedd eu hawdurdod. Rhaid iddynt geisio sicrhau bod datgeliadau gwybodaeth yn cael eu cyfyngu yn unol â’r gyfraith yn unig.

Atebolrwydd

9. Mae’r aelodau’n atebol i’r etholwyr ac i’r cyhoedd yn gyffredinol am eu

gweithredoedd ac am sut y maent yn cyflawni eu cyfrifoldebau fel aelod. Rhaid iddynt fod yn barod i ildio i unrhyw archwiliadau sy’n briodol ar gyfer eu cyfrifoldebau.

Rhoi Arweiniad

10. Rhaid i aelodau hybu a chefnogi’r egwyddorion hyn drwy roi arweiniad ac esiampl fel y byddant yn hybu hyder cyhoeddus yn eu rôl ac yn yr awdurdod. Rhaid iddynt barchu didueddwch ac uniondeb swyddogion statudol yr awdurdod a chyflogeion eraill yr awdurdod.

COD YMDDYGIAD I AELODAU CYNGOR CYMYNEDOL LLANDDEWI BREFI

RHAN 1

DEHONGLI

1.—(1) Yn y cod hwn —

mae “aelod” (“member”) yn cynnwys aelod cyfetholedig onid yw’r cyd-destun yn mynnu fel arall;

ystyr “aelod cyfetholedig” (“co-opted member”), mewn perthynas ag awdurdod perthnasol, yw person nad yw’n aelod o’r awdurdod ond—

(a)     sy’n aelod o unrhyw bwyllgor neu is-bwyllgor i’r awdurdod, neu

(b)     sy’n aelod o unrhyw gyd-bwyllgor neu gyd-is-bwyllgor i’r awdurdod, ac sy’n cynrychioli’r awdurdod arno,

ac sydd â’r hawl i bleidleisio ar unrhyw gwestiwn sydd i’w benderfynu mewn unrhyw gyfarfod o’r pwyllgor neu o’r is-bwyllgor hwnnw;

ystyr “eich awdurdod” (“your authority”) yw’r awdurdod perthnasol yr ydych chi’n aelod neu’n aelod cyfetholedig ohono;

ystyr “awdurdod perthnasol” (“relevant authority”) yw—

(a)     cyngor sir,

(b)     cyngor bwrdeistref sirol,

(c)     cyngor cymuned,

(ch) awdurdod tân ac achub a gyfansoddwyd drwy gynllun o dan adran 2 o Ddeddf Gwasanaethau Tân ac Achub 2004([1]) neu gynllun y mae adran 4 o’r Ddeddf honno yn gymwys iddo,

(d)     awdurdod Parc Cenedlaethol a sefydlwyd o dan adran 63 o Ddeddf yr Amgylchedd 1995([2]);

ystyr “cofrestr of fuddiannau’r aelodau” (“register of members interests”) yw’r gofrestr a sefydlir ac a gedwir o dan adran 81 o Ddeddf Llywodraeth Leol 2000;

mae “cymdeithas gofrestredig” yn golygu cymdeithas, ac eithrio cymdeithas a gofrestrwyd fel undeb credyd, sydd –

(a) yn gymdeithas gofrestredig yn unol â’r ystyr sydd yn adran 1(1) Deddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014; neu

(b) yn gymdeithas sydd wedi ei chofrestru neu y bernir ei bod wedi ei chofrestru o dan Ddeddf Cymdeithasau Diwydiannol a Darbodus (Gogledd Iwerddon) 1969;

ystyr “cyfarfod” (“meeting”) yw unrhyw gyfarfod —

(a)     o’r awdurdod perthnasol,

(b)     o unrhyw weithrediaeth neu fwrdd i’r awdurdod perthnasol,

(c)     o unrhyw bwyllgor, is-bwyllgor, cyd-bwyllgor neu gyd-is-bwyllgor i’r awdurdod perthnasol neu unrhyw bwyllgor, is-bwyllgor, cyd-bwyllgor neu gyd-is-bwyllgor o’r fath i unrhyw weithrediaeth neu fwrdd i’r awdurdod, neu

(ch) y mae aelodau neu swyddogion yr awdurdod perthnasol yn bresennol ynddo ac eithrio cyfarfod      grŵp gwleidyddol a gyfansoddwyd yn unol â rheoliad 8 o Reoliadau Llywodraeth Leol (Pwyllgorau a Grwpiau Gwleidyddol) 1990([3]), ac mae’n cynnwys amgylchiadau pan fo aelod o weithrediaeth neu fwrdd neu swyddog sy’n gweithredu ar ei ben ei hun yn arfer un o swyddogaethau awdurdod; ac ystyr “chi” (“you”) yw chi fel aelod neu aelod cyfetholedig o awdurdod perthnasol.

(2)   Mewn perthynas â chyngor cymuned –

(a)  ystyr “swyddog priodol” (“proper officer”) yw swyddog o’r cyngor hwnnw o fewn ystyr adran 270(3) o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972; a

(b)  ystyr “pwyllgor safonau” (“standards officer”) yw pwyllgor safonau’r cyngor sir neu’r cyngor bwrdeistref siriol sydd â swyddogaethau mewn perthynas â’r cyngor cymuned y mae’n gyfrifol amdano o dan adran 56(1) a (2) o Deddf Llywodraeth Leol 2000.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn: Saesneg